Gầu Tào là lễ hội lớn nhất, tiêu biểu nhất của dân tộc Mông. Hàng năm lễ hội này thường được tổ chức vào đầu mùa xuân, thường thì vào khoảng thời gian từ ngày 03 đến 15 Tết Nguyên Đán. Theo truyền thống, nếu gia đình, dòng họ nào đứng ra tổ chức lễ hội Gầu Tào thì phải mời thầy cúng đứng ra chủ trì họp bàn lấy ý kiến đồng thuận của tất cả người dân trong bản. Tời tham dự cuộc họp cộng đồng có đại diện các hộ gia đình trong bản và thành phần không thể thiếu là những người cao tuổi và người có uy tín trong dòng họ, trong bản. Tại buổi họp, thầy cúng sẽ đại diện cho gia chủ nêu lý do và nguyện vọng của gia chủ muốn xin tổ chức Gầu Tào vào năm nay. Khi được sự đồng thuận của cộng đồng gia chủ tổ chức họp gia đình, dòng họ để phân chia công việc và làm công tác chuẩn bị trong việc tổ chức Lễ hội Gầu Tào.
Địa điểm làm Gầu Tào được gọi là Hấu Tào (Đồi Hội) hay Trông Hấu Tào (Núi Đồi Hội). Đó là một quả đồi thấp, dốc thoải, đỉnh đồi bằng phẳng tạo nên một bãi rộng. Quả đồi này lại được bao quanh bởi những quả đồi cao hơn. Đồi Gầu Tào phải quay theo hướng Đông là hướng mặt trời mọc để khi dựng cây nêu thì mới có thể đón được ánh nắng mặt trời. Trước mặt địa điểm ấy phải có một không gian trũng hẹp (thấp hơn nó); Phía trước không gian trũng ấy thì phải có những quả đồi cao hơn nó. Các quả đồi xa hơn càng cao hơn càng tốt. Điều đó tượng trưng cho sự phát triển. Người Mông quan niệm quả đồi Gầu Tào là tượng trưng cho gia chủ. Phúc mệnh của gia chủ nằm cả ở đồi Gầu Tào. Đồi Gầu Tào cao hơn khoảng trống trước mặt bởi khoảng trống ấy tượng trưng cho sự hụt hẫng, đứt gẫy – không may mắn.
|
Lần cúng thứ hai là cúng gà đã luộc chín. Chủ hội quì bên gốc nêu cất lời khấn: (Năm giờ, mười bốn phút, bốn (mươi) bốn giây, chúng tôi mang con gà trống đến làm lễ cúng cây to cây nhỏ, người nhận rồi hãy bảo vệ cho chúng tôi có con trai, có con gái). Kết thúc bài khấn, ông chủ hội dẫn đầu đoàn người đi vòng quanh cây nêu ngược chiều kim đồng hồ và hát bài Tịnh chay (Hẹn ngày). Ca từ bài hát mang ý nghĩa: Năm cũ qua đi lại bước sang một năm mới, dân làng cộng đồng người Hmông Xã Dào San chọn được địa điểm ở đây làm bãi lễ hội gầu tào, chúng tôi xin thổ địa thần linh bãi đất này để cho dân làng người Hmông xã Dào San dựng cây nêu ở đây, để mở Lễ hội gầu tào, xin phép thổ địa, thần linh cây nêu sẽ phù hộ lễ hội năm nay bình an tốt lành. Một không gian trình diễn náo nhiệt mở ra quanh khu vực chôn cây nêu. Nẹ Tào (Mẹ hội) tiếp tục dẫn đoàn người gồm vợ chồng gia chủ, hay thầy khèn đi vòng quanh cây nêu, vừa đi vừa hát bài trù gầu tào. Ở vòng ngoài hai thanh niên múa quyền, múa côn nhị khúc với những thế võ đặc trưng riêng có của dân tộc Mông ở Dào San. Điều này thể hiện truyền thống thượng võ, sức mạnh của dân tộc Mông trong quá trình đấu tự bảo vệ từ thuở sơ khai lập bản. Đám thanh niên xếp thành hai hàng ném Pao qua lại cho nhau thay cho những lời giao duyên tỏ tình và cũng là để thăm dò đối phương. |
|
Ban tổ chức lễ hội Gầu Tào ở Dào San đã chuẩn bị nhiều trò chơi gian, tổ chức thi các môn thể thao truyền thống và giao lưu văn nghệ cho các bản. Tại sân khấu trung tâm của bãi hội, các bản thành lập các đội văn nghệ đến tham gia giao lưu. Tại đây, nhiều làn điệu dân ca, dân vũ truyền thống được trình điễn, phô bày trước bạn bè muôn phương. Các nghệ nhân, diễn viên quần chúng đến từ khắp các bản trong vùng say sưa biểu diễn với niềm tự hào khôn xiết về văn hóa dân tộc mình. |
